Çocuklarda Kasık Fıtığı

Anne karnında erken devirlerde testisler (yumurtalıklar) böbreklerle tıpkı düzeydedir. Çocuk, anne karnında büyüdükçe testisler de aşağı olağan yerlerine inmeye başlarlar. Altıncı ayda karın dışına çıkarlar, son ayda ise kasık kanalından geçerek skrotuma (yumurtalıkların bulunduğu torbaya) inerler. Testislerin inişi tamamlandıktan sonra kasık kanalı kapanır. Şayet kasık kanalı kapanmaz ve buradan bağırsak, kızlarda yumurtalıklar üzere karın içi organlar kasık kanalına ve skrotuma inerse kasık fıtığı (inguinal herni) ortaya çıkar.

Hangi çocuklarda kasık fıtığı görülür?

Kasık kanalı olağan popülasyonda %20 oranında açıktır. Ancak bu insanların hepsinde kasık fıtığı olmaz, sırf %15’inde kasık fıtığı meydana gelir. Kasık fıtığı vaktinde doğuş bebeklerin %1-4’ünde görülür. Erken doğan çocuklarda kasık kanalının kapanması için vakit kâfi olamayacağından kasık fıtığı görülme sıklığı daha yüksektir. Prematüre bebeklerde % 15-40 oranında görülmektedir.

Kasık fıtığının belirtileri nelerdir?

Karın içi organlar, ıkınma, öksürme, ağlama ve yüksekten atlama üzere karın içi basıncı artıran durumlarda açık olan kasık kanalından aşağı inerler. Kasıkta şişlik ortaya çıkar. Şişlik vakitle kasıktan skrotuma gerçek artarak ilerler.

Kasık fıtığında neden şişlik olur?

Kasık fıtığında erkeklerde bağırsaklar, omentum (bağırsakların üzerini örten yağ tabaka), apendiks ve mesane duvarı kasık kanalından aşağı inerken, kız çocuklarında ise daha çok over (yumurtalık) kasık kanalından aşağı iner. Bu organların fıtık kesesi içinde belirmesi şişliğe neden olur. Bu şişlik bebek ağladığında, öksürdüğünde yahut karın içi basıncı artıran öteki durumlarda daha besbelli olur. Şişlik çoklukla karın içi organların olağan yerlerine dönmesi ile bizatihi kaybolur. Vakitle bu şişlikler daha sık ortaya çıkar ve daha uzun müddet kalırlar.

Kasık fıtığının sıkışması nedir?

Kasık fıtığı olan çocukların % 10’unda fıtık kesesi içine girmiş olan organlar burada sıkışır ve karın içine dönemezler. Bu duruma fıtık boğulması (inkarserasyon) denir. Kasıkta şiddetli ağrı ve morarma olur. Bulantı, yeşil renkli kusma ve karında şişkinlik ortaya çıkar. Kasıkta sıkışan organ elle yoluna uygun olarak bastırılarak karın içine geri döndürülmelidir (fıtık redüksiyonu). Şayet sıkışan organ geri döndürülemez ise kan dolanımı bozulur ve gangren olabilir (strangülasyon). Strangülasyon tedavi edilmez ise mevte sebep olabilecek acil bir durumdur. Acil olarak ameliyata alınmalıdır. Çocuk ne kadar küçükse fıtık boğulma riski de o kadar artar. Yani fıtık vaktinde tedbir alınamazsa hayati tehdit edebilecek kadar önemli sonuçlara sebep olabilir.

Bebek ve çocuklarda kasık fıtığının tanısı nasıl konulur?

Genelde anneler kasık bölgesinde tekrarlayan şişlik olduğunu belirtirler. Bu şişlik ağladığında barizleşir ve sıkışmamışsa sustuğunda azalır ya da kaybolur. Kasıktaki şişlik elle üst ve dışa yanlışsız bastırınca kayboluyorsa fıtık tanısı konur. Bazen hekim bu şişlik muayene esnasında belirginleşmeyebilir. Bu durumda ailenin şişliğin bariz olduğu vakit fotoğraf çekmesi istenir. Çoklukla öbür bir tetkike gerek yoktur.

Kasık fıtığının tedavisi nedir?

Çocuk ve bebeklerde kasık fıtığının tedavisi Genel Anestezi altında ameliyattır. Katiyetle kasık bağı ile yahut ilaçla tedavisi yoktur. Beklemekle tabiatıyla düzelmez. Olağan kasık fıtığı acil bir ameliyat değildir, lakin tez bir ameliyattır. Bu aceleden kasıt haftalar en geç ay içerisinde sorunun tahlile kavuşturulmasıdır. Genel anesteziyi engelleyecek teneffüs yolu enfeksiyonu varsa, hastanın genel durumu berbatsa ameliyat klinik durum düzelinceye kadar ertelenebilir. Prematüre bebekler yakın takip edilmek koşulu ile miyada gelinceye kadar beklenebilirler.

Kasık fıtığı ne vakit acil ameliyat edilmelidir?

Karın içi organlar kasık kanalında sıkışmış ve geri dönmüyor ise buna boğulmuş kasık fıtığı yahut inkarserasyon denir. Boğulmuş kasık fıtığında kasıktaki karın içi organların kan dolanımı bozulur ve gangren (strangülasyon) ortaya çıkabilir. Ayrıyeten kasık kanalı içinde sıkışmış bu organlar basınç tesiri ile testis damarlarına, hudutlarına, sperm taşıyan kanala ve testisin kendisine ziyan verebilirler. Mevte yol açabilirler. Bu yüzden boğulmuş kasık fıtığı redükte edilemiyorsa (kasık kanalındaki organlar karın içine itilemiyorsa) acil ameliyat edilmesi gerekebilir.

Kasık fıtığının ameliyatı nasıldır, kolay mıdır?

Kasıktan yapılan 1- 1,5 cm lik bir kesi ile girilerek fıtık kesesi bulunur ve kese bağlanır. İleri yaşlardaki insanlarda yapılan ameliyatlardan farklı olarak çocuklarda karın kasları dikilmez yahut yama konulmaz.

Ameliyattan sonra nelere dikkat etmeliyiz?

Ameliyattan sonra uygun ağrı kesicileri uygun dozda, uygun yolla çocuğa verilir. Ameliyatta yara yeri pansumanla kapatılır, sonraki gün pansuman açılır ve genelde bir daha pansuman yapılmaz. Beşinci gün banyo yapabilir. Ameliyattan çabucak sonra çocuğun hareketleri büsbütün hür bırakılır. Çocuk genelde birinci haftanın sonunda büsbütün olağan hayatına döner. Bu ameliyattan sonra yaklaşık %0,1-1 oranında istenmeyen durumlar gelişebilir. Bunlar: kesi yerinde enfeksiyon, kanama, hidrosel, testisin üst çıkması, testis atrofisi (testisin erimesi; özellkle sıkışmış fıtık ameliyatlarından sonra), sperm taşıyan kanalın zedelenmesi, tekrar fıtık olması (Nüks).